Prawo upadłościowe przewiduje w art. 49122 szczególne rozwiązanie umożliwiające uniknięcie ostatecznego celu, jakiemu służy postępowanie upadłościowe (p.u) tj. likwidacji całego majątku dłużnika konsumenta. Układ w upadłości konsumenckiej przewiduje przeprowadzenie ostatecznych negocjacji z wierzycielami. Jest ostatnią chwilą na restrukturyzację zobowiązań, w toku postępowania upadłościowego.
Nowelizacja układu w upadłości
Instytucja ta funkcjonowała na gruncie p.u. już przed 24 marca 2020 r., jednakże była instytucją praktycznie martwą. Wobec istotnych zmian wprowadzonych nowelizacją z 30 sierpnia 2019 r. i znacznego wydłużenia samego momentu oddłużenia tj. umorzenia zobowiązań konsumenta, wydaje się, że powinna obecnie zyskać na większej popularności.
Na czym polega układ w upadłości?
Otóż układ w upadłości konsumenckiej, polega – w największym uproszczeniu – podobnie jak w przypadku przedsiębiorców – na złożeniu wierzycielom propozycji zawarcia porozumienia (układu) co do warunków spłaty zobowiązań, ale już po ogłoszeniu upadłości dłużnika konsumenta.
Jakie korzyści niesie zawarcie układu?
Procedura ta staje się atrakcyjna dla tych upadłych, którzy pomimo ogłoszenia upadłości konsumenckiej – zmierzającej w swej istocie do likwidacji majątku przez jego wyprzedaż, chcą tej likwidacji jednak uniknąć, a jednocześnie ich majątek ma taką wartość, że pozwoli by wierzyciele w ramach realizacji układu (porozumienia) zostali zaspokojeni w większym stopniu aniżeli w przypadku jego wyprzedaży przez syndyka w toku normalnego postepowania upadłościowego.
Dla zobrazowania atrakcyjności porozumienia posłużmy się przykładem, gdy dłużnik posiada majątek wart 100.000 zł w postaci nieruchomości – mieszkania.
Wierzyciel w toku postępowania upadłościowego o typowym przebiegu ok. 2-3 lat (gdy odsetki za opóźnienie nie są naliczanej), po jego przeprowadzeniu najprawdopodobniej otrzymałby, zakładając prawidłowość wyceny – ok 30% wartości tej nieruchomości. Pamiętać bowiem należy, że syndyk może sprzedać – za zgodą Sądu – nieruchomość po każdej cenie, a chcąc ją sprzedać szybko musi na rynku zaproponować odpowiednio niską cenę. Cena sprzedaży może w upadłości być niższa niż limit obowiązujący komornika w toku egzekucji komorniczej (limit 2/3). Do tego, z ceny sprzedaży może zostać wydzielona upadłemu kwota odpowiadająca przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej okolicy za okres do 24 miesięcy (!) z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i członków jego rodziny (art.49113p.u).
Dalej suma uzyskana ze sprzedaży zostanie pomniejszona o koszty postępowania upadłościowego takie jak: koszty wyceny biegłego rzeczoznawcy, koszty ogłoszeń, organizacji licytacji wynagrodzenia biegłego, koszt wynagrodzenie syndyka.
Po dokładnym przeanalizowaniu tych kosztów okazać się może, że opłacalne będzie jednak porozumieć się z dłużnikiem (upadłość przecież już jest ogłoszona, a likwidacja nieuchronna) i być może otrzymać w sumie większą kwotę. Dłużnik z kolei, jeśli takie porozumienie zawrze, może zachować mieszkanie, w którym zamieszkuje.
Zawarcie układu – o czym trzeba pamiętać
Pamiętać trzeba, że do zawarcia takiego układu w upadłości konsumenckiej, w toku już prowadzonego postępowania upadłościowego, dojść może wyjątkowo, tylko na wniosek dłużnika i pod warunkiem, że nie doszło do likwidacji majątku.
Układ w upadłości konsumenckiej, może polegać na rozłożeniu zaległości na raty, przewalutowaniu rat kredytu, częściowym umorzeniu zaległości odsetkowej, czy też częściowym umorzeniu należności głównej.
Wstrzymanie likwidacji masy upadłości – prawnie
Jednym z artykułów prawa upadłościowego, który jest szczególnie ważny dla podmiotów upadłych, jest Art. 266b. Zgodnie z nim, podmioty uprawnione do złożenia propozycji układowych mogą złożyć wniosek o wstrzymanie likwidacji masy upadłości do czasu zatwierdzenia układu. Warto jednak pamiętać, że wstrzymanie takie nie jest możliwe, jeśli propozycje układowe nie przewidują zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem niezwłocznie po prawomocnym zatwierdzeniu układu i prawomocnym zakończeniu postępowania. Ponadto, wstrzymanie likwidacji masy upadłości w zakresie przedmiotu obciążonego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, jest niedopuszczalne, jeśli sprzeciwi się temu wierzyciel, którego wierzytelność jest w ten sposób zabezpieczona. Sędzia-komisarz może jednak wstrzymać likwidację masy upadłości, jeśli zostały spełnione przesłanki zwołania zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem. Warto zauważyć, że sędzia-komisarz może wstrzymać likwidację masy upadłości wyłącznie w zakresie, jaki jest niezbędny do wykonania układu.
Wstrzymanie likwidacji masy upadłości – w praktyce
Samo poddanie propozycji układowej pod głosowanie wierzycieli, następuje po wstępnej ocenie możliwości wykonania porozumienia przez Sędziego – Komisarza, pod którego nadzorem prowadzone jest postępowanie upadłościowe dłużnika.
Jeżeli Sędzia komisarz oceni, że z uwagi na skład majątku masy i możliwości zarobkowe dłużnika, układ w upadłości konsumenckiej jest wykonalny, zwoła Zgromadzenie Wierzycieli i podda go głosowaniu.
Jeżeli ci w większości 2/3 zagłosują za porozumieniem, układ zostanie zawarty a pozostali wierzyciele będą musieli taki stan rzeczy znosić.
Finalnym skutkiem zawarcia układu i następnie jego wykonania jest:
– wstrzymanie likwidacji majątku dłużnika (masy upadłości);
– pomija się ustalanie planu spłaty (układ jest właśnie takim swoistym planem wpłaty);
– umorzenie zobowiązań następuje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o wykonaniu układu.
Podsumowanie
Możliwość zawarcia układu w toku postępowania upadłościowego z udziałem konsumentów, uznać należy za przykład bardzo atrakcyjnego rozwiązania pozwalającego na restrukturyzację zobowiązań dłużnika i elastycznego korzystania z procedury oddłużeniowej przez dłużników konsumentów.
Prawnicy Kancelarii Wilijewicz i Partnerzy, jako doświadczeni adwokaci, radcy prawni, mediatorzy i doradcy restrukturyzacyjni, zapewniają profesjonalną reprezentację w toku postępowania upadłościowego z udziałem konsumentów i zawsze proponują najlepsze dla nich rozwiązania prawne.
Dowiedz się więcej:
